 |
 |
 |
 |
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Jökulháls
Fróðleikur um leiðina: Jökulháls er fær öllum bílum yfir sumarmánuðina, en sumar brekkurnar þó í lausara lagi fyrir létta fólksbíla. Enginn tímasparnaður er af því að aka þessa leið milli byggða, þannig að hún er væntanlega einkum ekin til gamans og til að stytta sér leið upp á Snæfellsjökul. Fyrstu 600 metrarnir af Jökulhálsveginum að sunnanverðu liggja eftir gamla Útnesveginum sem lauk hlutverki sínu fyrir nokkrum árum. Síðan er beygt til vinstri og lagt á hinn eiginlega Jökulháls. Upp með fyrstu brekkunum má sjá mannvirkjaleifar frá atvinnustarfsemi sem stunduð var á hálsinum á fyrri hluta 20. aldar. Árið 1937 hóf Vikurfélagið hf. í Reykjavík nefnilega vikurvinnslu í Jökulhálsinum sunnanverðum. Vikurinn var látinn renna eftir trérennum niður frá námunni, malaður niðri á jafnsléttu og skipað út á Arnarstapa. Þarna í brekkunum er Sönghellir skammt frá veginum. Þangað leggja margir leið sína til að prófa hljómburðinn. Að Sönghelli eru um 1,9 km frá núverandi vegamótum við Útnesveg. Fyrstu 7 kílómetrar leiðarinnar eru nær allir á fótinn. Á þeim kafla tekur hvert holtið við af öðru, þannig að þar skiptast á margar stuttar brekkur og dálitlir slakkar. Efst á hálsinum er eðlilega hvað styst upp að Snæfellsjökli. Þaðan eru farnar reglulegar ferðir með snjóbílum og snjósleðum á jökulinn, þannig að hálsinn er enn vettvangur atvinnustarfsemi þótt vikurnámið sé aflagt. Eftir að hæstu hæðinni er náð tekur við nokkuð jafnt undanhald, enda þótt niðurleiðin sé dálítið mishæðótt. Norðanvert í hálsinum liggur vegurinn um nokkur lítil gróðurlaus dalverpi, sem gætu sem best verið hvar sem er á hálendi Íslands. Þar skiptast á grýtt holt og svartir sandar, enda stutt í jökulinn. Eftir rúmlega 11 km ferðalag er maður kominn á brúnina að norðanverðu. Þar víkur auðnin fyrir lággróðri. Að norðanverðu liggur vegurinn niður af hálsinum meðfram Fossá. Áin á upptök sín í Snæfellsjökli, en rennur neðanjarðar í vikurlögum þar til hún streymir upp í lindum við Gerðuberg og hefur þá öll einkenni lindár. Árið 1947 heimilaði Alþingi að áin yrði virkjuð, og í framhaldi af því reisti RARIK stíflu neðarlega í ánni, fyrir ofan fossinn Rjúkanda. Virkjunin var formlega tekin í notkun 18. september 1954. Upphaflega var hún kölluð Fossárvirkjun, en nafninu fljótlega breytt í Rjúkandavirkjun. Virkjunin er nú í eigu dótturfyrirtækis RARIK, Orkusölunnar. Uppsett afl er um 895 kW. Virkjunin er rennslisvirkjun og hefur gengið næsta stöðugt frá upphafi. Raforkan er seld inn á landsnetið, líklega rúmar 8 gígavattstundir á ári. Ferðasagan: Ég lagði upp frá vegamótunum sunnanvert á nesinu kl. 10.46 þennan föstudagsmorgun, en nóttina áður höfðum við hjónin vígt nýja smá-hjólhýsið okkar á tjaldstæðinu á Arnarstapa. Veðrið var allgott, stinningsgola af norðri (7 m/s), skýjað að mestu, þurrt og hitinn 7°C skv. veðurstöð á Fróðárheiði kl. 12.00. Vindurinn var því heldur í fangið mestan hluta leiðarinnar, en naumast þó til trafala. Ég gekk rösklega mestan hluta leiðarinnar upp, fram hjá Sönghelli, fram hjá Stapafelli, upp Kýrskarð og áfram upp með jökulrótunum. Hraðinn var ekki meiri en svo að ég gat auðveldlega virt fyrir mér útsýnið yfir Stapafellið, með Arnarstapa vinstra megin í fjarska og byggðina á Hellnum hægra megin. Nokkru ofar í brekkunum sá ég austur yfir Breiðuvík og Búðahraun. Hugsaði með mér að kannski væri leiðin fallegri ef lagt væri upp að norðan. Hafði reyndar einu sinni farið þá leið í bíl með Guðlaugi heitnum Bergmann. Það var eina ferðin mín yfir hálsinn til þessa, en auk þess hafði ég nokkrum sinnum komið upp á háhálsinn sunnan frá í tengslum við ferðir á Snæfellsjökul o.fl.
Eftir nákvæmlega 59 mínútna göngu og skokk var ég kominn upp á háhálsinn, þ.e.a.s. í 718 m hæð yfir sjó ef marka má gps-tækið á handleggnum. Að baki voru 7 km og meðalhraðinn því auðreiknaður, rétt rúmlega gönguhraði á jafnsléttu. Eftir þetta varð allt mun léttara og ég skokkaði jafnt það sem eftir var leiðarinnar. Niðurleiðin er dálítið mishæðótt eins og fyrr segir, en þó þægileg hlaupaleið. Þó er betra að fara gætilega í bröttustu brekkunum, því að þær eru lausar í sér og manni getur auðveldlega skrikað fótur.
Á leiðinni yfir hálsinn mætti ég nokkrum bílum – og reyndar líka þremur hjólreiðamönnum og tveimur göngugörpum. Annars bar fátt til tíðinda. Ég held ég hafi verið frekar sporléttur síðustu 7 kílómetrana enda þeir allir á undanhaldinu. Eftir þægilegt skokk niður með Fossá var ég kominn á leiðarenda norðanvert á nesinu kl. 12.42. Þar beið Björk mín með hangikjöt sem við höfðum tekið með okkur í útileguna daginn áður. Nesti og annar búnaður: Ekki er þörf fyrir mikið nesti á stuttri hlaupaleið sem þessari. Ég hafði meðferðis um 650 ml. af vökva í drykkjarbelti og notaði líklega um fjórðung af þeim birgðum. Ég var klæddur í síðar hlaupabuxur og langerma stakk. Var reyndar hálfkalt á uppleiðinni. Hefði betur verið með hanska. Á fótum hafði ég utanvegahlaupaskó frá Asics. Það var hyggileg ráðstöfun, því að brekkurnar á leiðinni eru sumar það lausar að manni getur auðveldlega skrikað fótur ef gripið er ekki gott. Lokaorð: Jökulháls er aðgengileg fjallahlaupaleið, enda bílvegur alla leið. Hálsinn er þó rúmlega 700 m hár og getur því ekki beinlínis talist auðveldur. Engin vatnsföll eru á leiðinni né aðrar hættur, en þó er ráðlegt að vera í skóm með grófum botni, því að undirlagið er víða laust. Helstu heimildir: Landið þitt Ísland Heimasíður RARIK og Orkusölunnar; http://www.rarik.is og http://www.orkusalan.is
Síðast uppfært: 28. júlí 2011 |
|
|
 |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||
 |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
 |
|
|
 |
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||
 |
|
 |
 |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||
